Winterslaap en lentebeloftes
Februari mag de voortzetting zijn van het winterse januari, maar dan wel met langere dagen en een stijgende zon. Het kan flink vriezen en sneeuwen maar ook zacht zijn met droge zonnige of natte bewolkte periodes, waardoor de natuur voorzichtig begint te ontluiken. Dat effect wordt versterkt door klimaatverandering: het wordt warmer, natter en zonniger.
Bloemen in de winter
De soorten die je al in januari sporadisch kon zien, bloeien nu vaak uitbundiger en in grotere aantallen, zoals Gewoon sneeuwklokje, Boerenkrokus, Bleek sneeuwklokje, Winterakoniet, Lenteklokje, Hazelaar en Zwarte els. De eerste exemplaren van Bonte krokus en Wilde narcis kun je dan al bewonderen en ook bijvoorbeeld enkele exemplaren van het Maartsviooltje waarvan je zou verwachten dat deze een maand later zou bloeien als je op de naam afgaat. In maart bloeien er wel meer.
Op het Alpinum kun je Stinkend nieskruid zien bloeien. De bloemen bieden nectar, wat ze een welkome vroege voedselbron maakt voor insecten. Het is een altijd groen blijvende soort net als een twintigtal andere soorten in de Hortus. Deze merk je juist in de winter goed op zoals in de nieuwsbrief van december reeds vermeld werd. Stinkend nieskruid breidt zich de laatste jaren goed uit. Hun zaden worden via mieren verspreid, evenals de zaden van het Maarts viooltje. Aan de zaden van deze soorten zit een aanhangsel dat wel mierenbroodje genoemd wordt. De mieren nemen de broodjes mee naar hun nest om de mierenlarven te voeden. Het zaad wordt daarna weer naar buiten gebracht, maar soms breekt het zaad al af tijdens de tocht. Zo verspreiden deze soorten hun zaden, waarna hieruit weer nieuwe kunnen ontkiemen.
Langs de beek groeit het vrij onopvallende Wit hoefblad dat net als Stinkend nieskruid eerder in heuvelachtige gebieden te vinden is. Ook deze soort draagt al nectar en wordt daarom vroeg bezocht door kleine insecten. De opvallende bladeren verschijnen pas na de bloei. Gaspeldoorn is ook een vroegbloeier maar wèl inheems en met een voorkeur voor een milder klimaat zoals in de kustgebieden. De hoofdbloei ligt in het voorjaar maar sommige exemplaren kunnen al in december bloeien. In Engeland, waar het geslacht bekend staat als Gorse of Furze, groeien nog twee andere soorten die in de zomer en herfst kunnen bloeien. Daar zeggen ze ‘When kissing’s out of fashion, gorse is out of bloom’. De grap is echter dat er altijd wel ergens een exemplaar bloeit dus zoenen is nooit uit de mode! Een variant erop is ‘When the furze is in bloom, my love’s in tune’. Ze worden daar dan ook vaak toegevoegd aan bruidsboeketten. Ook de eerste bloesems van Sleedoorn kunnen in februari al bezocht worden door insecten.
Gevleugelde bezoekers en/of bewoners
De meeste nectar in de Hortus is echter te vinden bij de krokussen en sneeuwklokjes, mede omdat deze zo massaal al kunnen bloeien. Bij mooi weer hoor je de hommels en honingbijen zoemen bij de bloemen. Vooral de dikke, harige geel gestreepte zoemers vallen dan op. Dat zijn vaak Aardhommels of andere verwante soorten. Omdat ze moeilijk te determineren zijn worden waarnemingen vaak samengevat in de Aardhommelgroep. Sommige zweefvliegen verschijnen sporadisch op zonnige dagen, zoals Blinde bij, Kegelbijvlieg, Snorzweefvlieg en Gele Halvemaanvlieg. De kans dat je ze in maart ziet is echter een stuk groter.
De Iep draagt ook al bloemen, maar is een windbloeier net als Hazelaar en Zwarte els. De bloemen zijn toch aantrekkelijk voor vroege bijen en vliegen. De Koolmees komt voor deze insecten, maar ook voor de bloemen zelf. Februari is een goede tijd om vogels te spotten omdat er nog geen bladeren aan de bomen zitten. In de Hortus zijn over de jaren heen al meer dan 80 soorten waargenomen! Juist door het aanbod van veel verschillende biotopen en bijzondere inheemse planten is er een rijke fauna ontstaan in de Hortus. In de volgende nieuwsbrief zal kort worden ingegaan op de vele soorten dieren en paddenstoelen die zijn waargenomen. Wil je nu al meer weten, kijk dan op waarneming.nl bij Nijmegen – Hortus Nijmegen Nederland:https://waarneming.nl/locations/721601/
Tekst en foto’s: Jan Jansen